Mniejsza podstawa emerytury i do renty nawet o 1000 zł. Wyrok TK
Sprawa sprzed 14 lat, wyrok sprzed dwóch lat, a problem istnieje nadal. Według szacunków blisko 150 tysięcy seniorów może otrzymywać świadczenia niższe, niż wynikałoby to z konstytucyjnych standardów ochrony praw przez nich nabytych.
Chodzi o pomniejszanie podstawy emerytury powszechnej o już wcześniej wypłacone kwoty.
Wcześniejsze emerytury – na czym polega sporny mechanizm?
Problem dotyczy osób, które które na wcześniejszą emeryturę przed zmianą przepisów, ale wystąpiły o emeryturę powszechną już po wejściu w życie nowych zasad. Decydujące są dwie daty:
- 6 czerwca 2012 roku, kiedy zmieniono zasady przechodzenia z wcześniejszej emerytury na emeryturę powszechną,
- 1 stycznia 2013 roku, od którego zaczął być stosowany mechanizm pomniejszania podstawy obliczenia świadczenia o wcześniej wypłacone kwoty.
Jak informuje „Dziennik Gazeta Prawna”, taka praktyka oznacza obniżki świadczenia emerytalnego sięgające nawet ponad 1000 zł miesięcznie. Ma również wpływ na wysokość renty rodzinnej, jeśli wcześniej ustalona emerytura zmarłego była wyliczona według zakwestionowanego mechanizmu. W praktyce chodzi głównie o kobiety urodzone w latach 1949-1959 oraz mężczyzn z roczników 1949-1952 i 1954.
Procedura odzyskania należnych emerytur i rent
Trybunał Konstytucyjny (TK) w 2024 roku uznał, że pomniejszanie podstawy obliczenia emerytury powszechnej o sumę kwot wypłaconych w ramach wcześniejszej emerytury narusza konstytucyjną zasadę zaufania obywatela do państwa oraz ochronę praw nabytych.
Niestety wyrok TK nie został opublikowany, więc ZUS odmawia naprawienia krzywdy. Rzecznik Praw Obywatelskich już interweniował w sprawie skutków nieopublikowania wyroku. Jednocześnie sądy pracy coraz częściej rozstrzygają sprawy na korzyść seniorów, odwołując się bezpośrednio do Konstytucji RP i przyznając zarówno wyższe świadczenia rentowe i emerytalne na przyszłość, jak i wyrównania za poprzedni okres. Tylko, że to trwa.
Mimo bałaganu prawnego, niestety pierwszym krokiem wciąż jest złożenie wniosku do ZUS o ponowne ustalenie wysokości świadczenia, co formalnie otwiera postępowanie administracyjne.